İtirazın İptali Davası: Süre, Arabuluculuk, Görevli Mahkeme ve İcra İnkâr Tazminatı

Bir faturanız, kira alacağınız ya da cari hesap bakiyeniz için icra takibi başlattınız ve borçlu "borcum yok" diyerek itiraz etti. Takip bu itirazla durur ve alacağı tahsil edebilmek için itirazı ortadan kaldırmanız gerekir. Bunun en yaygın yolu itirazın iptali davasıdır.

Bu yazıda davanın süresini, açılmadan önce gereken arabuluculuğu, görevli ve yetkili mahkemeyi, ispat kurallarını, tazminatları ve 2026'da yürürlüğe giren değişiklikleri anlatıyoruz. Yazının sonunda, kendisine dava açılan borçlular için de bir kontrol listesi var.

İtirazın iptali nedir?

Borçlu, ödeme emrinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. İtiraz için gerekçe göstermesi gerekmez (İİK m. 62). Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m. 66). Alacaklının bu noktada başvurabileceği yol İİK m. 67'de düzenlenir:

Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

İtirazın iptali davası bir alacak davasıdır. Fark, sonucundadır: dava kazanılırsa yeni bir takip başlatmaya gerek kalmaz, duran takip kaldığı yerden devam eder.

İİK'nın itiraz ve itirazın iptaline ilişkin hükümleri 2012'den beri değişmedi. Son değişiklikle icra inkâr tazminatı %40'tan %20'ye indirilmişti. Son yıllardaki asıl değişiklikler arabuluculuk, faiz ve usul kurallarında oldu.

Hangi yolu seçmeli?

Takibe itiraz edilen alacaklının önünde üç yol vardır:

Elinizde noterce onaylanmış bir borç ikrarı veya resmî bir belge varsa, icra mahkemesinde itirazın kaldırılması daha hızlı bir yoldur. Fatura, cari hesap ekstresi veya adi sözleşmeye dayanan çoğu ticari alacak için ise yol itirazın iptali davasıdır.

Süre: bir yıl ve istisnaları

Süre, itirazın alacaklıya tebliğinden başlar

Bir yıllık süre, ödeme emrinin borçluya tebliğinden veya itiraz tarihinden değil, itirazın alacaklıya tebliğinden başlar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre:

• Süre hak düşürücüdür ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir.
• İtiraz alacaklıya Tebligat Kanunu'na uygun şekilde tebliğ edilmedikçe süre başlamaz.¹ Alacaklının itirazı başka bir yoldan öğrenmesi, örneğin başka bir davadaki dilekçeden, süreyi başlatmaz.²

Bir yıl kaçırılırsa

Süreyi kaçıran alacaklının alacağı ortadan kalkmaz; genel hükümlere göre alacak davası açabilir (İİK m. 67/5). Ancak bu durumda düşmüş olan eski takibe devam edemez ve yalnızca alacak davasında alacağı ilamla yeni bir takip yapabilir. İcra inkâr tazminatı da yalnızca bir yıl içinde açılan itirazın iptali davasında istenebilir.¹

İhtiyati haciz varsa süre yedi gündür

Önce arabuluculuk

Pek çok itirazın iptali davasında, davadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucuya başvurmadan açılan dava, herhangi bir işlem yapılmadan usulden reddedilir (HUAK m. 18/A/2).

Ticari davalar için kanun metni 1 Eylül 2023'ten beri itirazın iptalini açıkça sayıyor:

(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Kira alacakları için dikkat: Yargıtay, ödenmeyen kira için başlatılan takibe itiraz üzerine arabulucuya gidilmeden açılan itirazın iptali ve tahliye davasının usulden reddini onadı.³ Arabuluculuk istisnası yalnızca icra mahkemesinde yürütülen ilamsız tahliye yolu içindir.

Süreye etkisi: Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar hak düşürücü süre işlemez (HUAK m. 18/A/15). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2026'da bu ilkeyi bir kez daha teyit etti.⁴ Ancak süre durur, yeniden başlamaz. Bir yılın son günlerinde arabulucuya başvuran alacaklının, son tutanaktan sonra yalnızca kalan günler kadar süresi olur.

İlk toplantıya katılmamak: Taraflardan biri geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmazsa, davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve karşı taraf lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (HUAK m. 18/A/11). Bu yaptırım tüketici aleyhine uygulanmaz.

Hangi mahkemede açılır?

Görevli mahkeme

Görev, takip konusu alacağın niteliğine göre belirlenir:

İtirazın iptali davası her zaman ticari dava değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, alıcının tacir, satıcının ise ticari işletmesi olmayan bir çiftçi olduğu bir davada görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olduğuna karar verdi.⁵ Görev aynı zamanda arabuluculuk şartını da belirler, çünkü TTK m. 5/A yalnızca ticari davalar için geçerlidir.

Yetkili mahkeme

Yargıtay'a göre itirazın iptali davasını görme yetkisi, takibin yapıldığı yer mahkemesine aittir. Borçlu icra dairesinin yetkisine itiraz etmişse mahkeme önce bu itirazı inceler. İcra dairesi yetkisizse geçerli bir takip bulunmadığı için dava usulden reddedilir.⁶

İcra dairesinin yetkisi borçlunun yerleşim yerine ve sözleşmenin ifa yerine göre belirlenir. Sözleşmeden doğan para borçları kural olarak alacaklının yerleşim yerinde ödeneceği için, alacaklının bulunduğu yerdeki icra dairesi de yetkilidir. Borçlu icra takibinde icra dairesinin yetkisine itiraz etmemişse, kesin yetki hâlleri dışında mahkeme bu konuyu kendiliğinden incelemez.⁷

İspat: fatura, ticari defter ve yazışmalar

İtirazın iptali davasında ispat yükü, normal bir alacak davasındaki gibi alacaklıdadır. Ticari alacaklarda en sık sorulan iki soru şunlardır:

• Faturaya sekiz gün içinde itiraz edilmezse borç kesinleşir mi? Faturayı alan kişi sekiz gün içinde itiraz etmezse içeriğini kabul etmiş sayılır (TTK m. 21/2). Ancak Yargıtay'a göre bu karine, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi ispatlanmışsa işler. Fatura alıcının defterlerinde kayıtlı değilse ve sözleşme ilişkisi inkâr ediliyorsa, alacaklının alacağını başka delillerle ispatlaması gerekir. Aynı kararda, davalı yetkilisinin tutarları bildirdiği e-posta yazışmaları hizmetin ispatı için yeterli görüldü.⁸
• Kendi defterime yazdım, yeterli mi? Usulüne uygun tutulan ticari defterler delil olabilir. Ancak 2020'de yapılan değişiklikle, karşı tarafın usulüne uygun tutulmuş defterlerinde ilgili konuda hiç kayıt yoksa, alacaklının kendi defteri lehine delil olarak kullanılamaz (HMK m. 222/3).

İcra inkâr tazminatı ve kötü niyet tazminatı

Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir.

İcra inkâr tazminatı (borçlu aleyhine) için şunlar gerekir:

• usulüne uygun bir takip ve süresinde yapılmış bir itiraz,
• bir yıl içinde açılmış ve kazanılmış bir itirazın iptali davası,
• alacaklının tazminatı talep etmesi,
• alacağın likit olması, yani borçlunun ne kadar borçlu olduğunu kendisinin hesaplayabileceği durumda bulunması.

Borçlunun kötü niyetli olması veya alacağın bir belgeye bağlanmış olması gerekmez. Alacağın hesaplanması için bilirkişi incelemesi yapılmış olması da likitliği kendiliğinden ortadan kaldırmaz.⁹ Dava kısmen kabul edilirse tazminat, kabul edilen miktar üzerinden hesaplanır.¹⁰

Kötü niyet tazminatı (alacaklı aleyhine) için ise alacaklının yalnızca haksız çıkması yetmez; kötü niyetli olması da gerekir ve bunu borçlu ispatlar. Yargıtay'a göre alacağının bulunmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde takip yapan alacaklı kötü niyetlidir. Buna karşılık alacağına inanarak takip yapan, ancak bunu usulüne uygun ispatlayamadığı için kaybeden alacaklı kötü niyetli sayılmaz.¹¹

Harç, faiz ve 2026 değişiklikleri

• Harç. Nispi karar ve ilam harcının dörtte biri dava açılırken peşin ödenir. Alacaklının ilamsız takipte ödediği peşin harç, isteği üzerine itirazın iptali davasının harcına mahsup edilir (Harçlar Kanunu m. 28, 29).
• Faiz. 31 Temmuz 2026'dan itibaren sözleşmede kararlaştırılmamışsa kanuni faiz, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının %80'i üzerinden hesaplanır.¹² Bu değişiklikten önce oran yıllık %9'du. Ticari işlerde, TCMB'nin avans faizi daha yüksekse temerrüt faizi bu oran üzerinden istenebilir. Sözleşmede kararlaştırılmış faiz önceliklidir. 31 Temmuz 2026'dan önceki dönem için hangi oranın uygulanacağı konusunda kanunda bir geçiş hükmü bulunmuyor.
• Belirsiz alacak davası kaldırıldı. 31 Temmuz 2026'dan itibaren belirsiz alacak davası açılamıyor (HMK m. 107 yürürlükten kaldırıldı). Bunun yerine kısmi dava açılıp talep aynı davada bir kez artırılabiliyor; artırılan kısım için de zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılıyor (HMK m. 109/4).¹³ Bu değişiklik, bir yıllık süreyi kaçırıp alacak davasına yönelen alacaklıları da ilgilendirir.

Borçluysanız: dava dilekçesi geldiğinde kontrol listesi

1. Süre: Dava, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde mi açıldı? Arabuluculukta geçen süreyi de hesaba katın.
2. Arabuluculuk: Ticari, iş, kira veya tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk son tutanağı dilekçeye eklenmiş mi?
3. Görev ve yetki: Dava doğru mahkemede mi açıldı? İcra dairesinin yetkisine takipte itiraz ettiyseniz mahkeme önce bunu inceler. Mahkemenin yetkisine itirazınızı, yetkili mahkemeyi göstererek cevap dilekçesinde yapmalısınız (HMK m. 19/2).
4. Esas: İspat yükü alacaklıdadır. Ödeme, takas, zamanaşımı veya karşı edimin ifa edilmediği gibi savunmalarınızı belgeleriyle ortaya koyun.
5. Tazminat riski: Davayı kaybederseniz ve alacak likitse, en az %20 icra inkâr tazminatı ödemeniz gerekebilir.
6. Kötü niyet tazminatı: Alacaklının bilerek haksız takip yaptığını düşünüyorsanız, kötü niyet tazminatını cevap dilekçesinde açıkça talep edin.
7. Arabuluculuk toplantısı: İlk toplantıya katılmamak, davayı kazansanız bile masrafların yarısını ödeme riski doğurur.

Borçlu, alacaklının dava açmasını beklemeden borçlu olmadığının tespiti için menfi tespit davası, borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kaldıysa ödemeden itibaren bir yıl içinde istirdat davası da açabilir (İİK m. 72).

Sık sorulan sorular

Bir yıllık süreyi kaçırdım, alacağım yandı mı?

Hayır. Zamanaşımı dolmadıysa genel hükümlere göre alacak davası açabilirsiniz. Ancak eski takibe devam edemez, icra inkâr tazminatı isteyemezsiniz ve kazandığınız ilamla yeni bir takip başlatmanız gerekir.

Borçlu itiraz ettiğinde gerekçe göstermek zorunda mı?

Hayır. Borçlunun itirazında gerekçe göstermesi gerekmez. İmzayı inkâr ediyorsa bunu açıkça belirtmeli, borcun bir kısmına itiraz ediyorsa itiraz ettiği miktarı göstermelidir.

Arabuluculukta anlaşma olursa ne olur?

Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık sona erer ve dava açmaya gerek kalmaz. Anlaşma belgesi, kanunda öngörülen koşullarla icraya konulabilir.

Kira alacağı için hangi yolu izlemeliyim?

Kira alacağına ilişkin genel haciz yoluyla takibe itiraz edildiyse, önce arabulucuya başvurmanız ve anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde itirazın iptali davası açmanız gerekir. İcra mahkemesinde yürütülen ilamsız tahliye yolu ise arabuluculuğa tabi değildir.

Kaynaklar

1. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2015/1048, K. 2017/380, T. 01.03.2017. ↩ ↩²

2. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2022/4437, K. 2022/7530, T. 10.10.2022. ↩

3. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2024/3408, K. 2025/2823, T. 14.05.2025. ↩

4. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2025/567, K. 2026/281, T. 29.04.2026. ↩

5. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2014/1241, K. 2016/1033, T. 09.11.2016. ↩

6. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/2356, K. 2026/12264, T. 07.09.2026. ↩

7. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2018/1616, K. 2019/2774, T. 29.04.2019. ↩

8. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2022/1255, K. 2023/6772, T. 23.11.2023. ↩

9. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2014/444, K. 2016/120, T. 29.01.2016. ↩

10. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/5523, K. 2024/7342, T. 10.10.2024. ↩

11. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/928, K. 2019/658, T. 13.06.2019. ↩

12. 3095 sayılı Kanun m. 1, 7589 sayılı Kanun m. 10 ile değişik, RG 31.07.2026, sayı 33326. ↩

13. 7589 sayılı Kanun m. 19–20 ve geçici m. 1/10, RG 31.07.2026, sayı 33326. Kanunun yürürlüğünden önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski hüküm uygulanmaya devam eder. ↩